Του Ιωάννη Ιντζέ *
Κατά την διάρκεια του ...
πολέμου στην Μέση Ανατολή οι πολίτες διαπίστωσαν άλλη μια φορά ότι με την έναρξη μιας κρίσης οι τιμές στα πρατήρια καυσίμων ανεβαίνουν ταχύτητα, ενώ με την πτώση των διεθνών τιμών στο πετρέλαιο η μείωση των τιμών στα πρατήρια γίνεται με έναν αργό ρυθμό.
Γιατί όμως συμβαίνει αυτό; Πολλές φορές αξιωματούχοι της Κυβέρνησης, κυρίως του οικονομικού επιτελείου, διατείνονται ότι λαμβάνουν μέτρα για τον έλεγχο της φοροδιαφυγής και την πάταξη του λαθρεμπορίου, προκειμένου να εξασφαλισθούν δημόσια έσοδα για τον Προϋπολογισμό.
Η αγορά υγρών καυσίμων -πετρελαιοειδών- αποφέρει ένα σημαντικό ποσοστό των εσόδων του Κράτους και επειδή σχετίζεται με την διακύμανση των διεθνών αγορών, είναι ένας τομέας στον οποίο μπορεί πολύ εύκολα να υπεισέλθει τόσο η φοροδιαφυγή όσο και το λαθρεμπόριο.
Σύμφωνα με την έκθεση της ΑΑΔΕ για το 2025, τα έσοδα του Κράτους από τον ΦΠΑ στα πετρελαιοειδή ήταν 2,044 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ τα έσοδα από τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (ΕΦΚ) έφτασαν τα 4,360 δισεκατομμύρια ευρώ.
Σύνολο δηλαδή 6,404 δισ. εσόδων από φόρους στα καύσιμα. Είναι αυτοί οι φόροι τους οποίους δεν τόλμησε να πειράξει η Κυβέρνηση την περίοδο αυτή (άνωθεν εντολές) και αντί αυτού μοίρασε φιλοδωρήματα των 25 ευρώ και όχι για όλους.
Είναι λοιπόν απαραίτητο να υπάρχει ένα ολοκληρωμένο σύστημα για την καταγραφή και παρακολούθηση της διακίνησης των υγρών καυσίμων (βενζίνες αυτοκινήτων, πετρέλαιο-κίνησης και θέρμανσης) σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα.
Στην προσπάθεια αυτή, η σχετική νομοθεσία καθόρισε την εγκατάσταση και αδιάλειπτη λειτουργία ενός ολοκληρωμένου συστήματος εισροών – εκροών, το οποίο να ελέγχει και να καταγράφει το σύνολο των κινήσεων των καυσίμων και των συναλλαγών των πρατηρίων.
Το λογισμικό του εν λόγω συστήματος εξασφαλίζει στον χρήστη τον πλήρη έλεγχο των πωλήσεων, των αποθεμάτων, των εσόδων καθώς και όλων των απαραιτήτων συναφών πληροφοριών. Παράλληλα, είναι δικτυωμένο με όλα τα περιφερειακά του πρατηρίου, εκτυπώνει αποδείξεις, συνδέεται με τον φορολογικό μηχανισμό και κοινοποιεί φορολογικά στοιχεία στο υπουργείο.
Επίσης, προσφέρει συνεχή μέτρηση στάθμης σε κάθε δεξαμενή, καταγραφή των κινήσεων στις αντλίες (εκροές) και στις δεξαμενές (εισροές), ανίχνευση διαρροών καθώς και συλλογή-διασφάλιση δεδομένων μετρήσεων.
Η εφαρμογή ενός τέτοιου συστήματος εισροών-εκροών, πέραν του υψηλού αρχικού κόστους τοποθέτησης, απαιτεί συνεχείς βελτιώσεις, αναβαθμίσεις και ετήσιες συντηρήσεις που είναι ιδιαίτερα κοστοβόρες και προκαλούν στα πρατήρια σημαντική οικονομική επιβάρυνση.
Ενδεικτικά αναφέρεται ότι, για ένα απλό επαρχιακό πρατήριο καυσίμων το κόστος μιας αναβάθμισης στα πληροφορικά μέσα φτάνει τις 4.450 ευρώ (Υπολογιστές, λογισμικό, εγκατάσταση, εκτυπωτές, UPS, κλπ), το κόστος ογκο-μέτρησης κάθε οχήματος μεταφοράς καυσίμων τα 2.100 ευρώ, -εργασία, αισθητήρας μεταλλικής ράβδου, παράβολο- και το κόστος για την ογκο-μέτρηση κάθε υπόγειας δεξαμενής καυσίμων τα 1.000 ευρώ.
Επίσης το κόστος προμήθειας και συντήρησης των ταμειακών μηχανών (POS) που πρέπει να έχει φτάνει τα 2.000 ευρώ, καθόσον απαιτούνται μέχρι και 8 διαφορετικά POS για κάθε είδους συναλλαγή (Λιανικής, τιμολογίων, με κάρτα, αγροτικό πετρέλαιο κλπ).
Πέραν αυτών απαιτείται και η πληρωμή ενός ετήσιου ποσού περί τα 200+ΦΠΑ για τη διατήρηση αντιγράφων (Backup) στο Cloud.
Τα έξοδα αυτά φέρνουν έντονη οικονομική πίεση κυρίως σε πρατήρια απομακρυσμένων χωριών και νησιών, που δεν έχουν μεγάλη κίνηση και παρουσιάζουν χαμηλούς τζίρους.
Ήδη στην ορεινή Φωκίδα κάποιος χρειάζεται να διανύσει 75 χιλιόμετρα για να βρει πρατήριο υγρών καυσίμων. Σύμφωνα με δήλωση του Προέδρου Πρατηριούχων Αττικής: "Στην ελληνική επικράτεια λειτουργούσαν 9.500 πρατήρια πριν από τα μνημόνια, ενώ έχουν ήδη κλείσει 3.000 σε όλη τη χώρα. Αν κλείσουν άλλα 2.000 πρατήρια, είναι προφανές ότι θα προκύψει σοβαρό πρόβλημα τροφοδοσίας".
Σε όλα τα παραπάνω κάποιος θα ισχυρισθεί ότι έτσι είναι το σωστό και έτσι θα παταχθεί η φοροδιαφυγή και θα έχει έσοδα το Κράτος. Σε αυτό συμφωνούν και πολλοί πρατηριούχοι.
Οι ίδιοι όμως επισημαίνουν ότι το αυστηρό αυτό σύστημα «εισροών-εκροών» δεν εφαρμόζεται στα διυλιστήρια των μεγάλων ομίλων. Δηλαδή ο κρατικός έλεγχος αρχίζει μετά την διανομή των καυσίμων από τα Διυλιστήρια προς τα πρατήρια.
Έτσι όμως, χωρίς κρατικό έλεγχο, υπάρχει η δυνατότητα για λαθραία διακίνηση καυσίμων σε μεγάλες εταιρείες -με ειδικές συμφωνίες- ή σε άλλους "πελάτες", οι οποίοι δεν εφαρμόζουν το σύστημα "εισροών-εκροών", ενώ δεν μπορεί να γίνει κανένας έλεγχος για πρακτικές αισχροκέρδειας.
Το περιθώριο κέρδους για τους ομίλους πετρελαιοειδών είναι τεράστιο, σε ένα περιβάλλον μεγάλων διακυμάνσεων στις τιμές. Τα διυλιστήρια λειτουργούν καθαρά εμπορικά και πουλούν όπως θέλουν χωρίς κανέναν κρατικό έλεγχο.
Αυτά είναι τα αποτελέσματα των ιδιωτικοποιήσεων σε στρατηγικούς τομείς όπως είναι τα διυλιστήρια. Αυτό αποτελεί μια κατάσταση την οποία έχει επισημάνει και η Επιτροπή Ανταγωνισμού με βάση την σχετική νομοθεσία (άρθρο 2 του ν.3959/11) αφού εμπίπτει στην "καταχρηστική συμπεριφορά επιχειρήσεων με δεσπόζουσα θέση στην αγορά" όπως είναι οι όμιλοιπετρελαιοειδών.
Και όμως η Κυβέρνηση δεν έχει λάβει κανένα μέτρο ελέγχου των διυλιστηρίων, είτε από πρόθεση εξυπηρέτησης, είτε από αδυναμία επιβολής.
Φαίνεται δηλαδή ότι οι μεγαλόστομες διακηρύξεις στελεχών της Κυβέρνησης για πάταξη του φαινομένου της φοροδιαφυγής και η αυστηρότητα των ελεγκτικών αρχών της ΑΑΔΕ εξαντλούνται σε μικροπωλητές και επαγγελματίες, ενώ οι μεγάλοι όμιλοι καυσίμων είναι στο απυρόβλητο και απολαμβάνουν ένα είδος ασυλίας.
Μετά από όσα αναφέρθηκαν εύκολα εξάγεται η απάντηση στο αρχικό ερώτημα. Γιατί οι τιμές στα καύσιμα ανεβαίνουν κατακόρυφα σε μια κρίση και μετά την κρίση πέφτουν αργά;
Είναι θέμα κέρδους, το οποίο όμως το επιβαρύνονται οι πολίτες. Για το πολύ σημαντικό αυτό θέμα, της μη εφαρμογής κρατικού ελέγχου στα διυλιστήρια, ο Πρόεδρος της ΝΙΚΗΣ Δημήτριος Νατσιός κατέθεσε αρχικά ΕΡΩΤΗΣΗ στο Υπουργείο Οικονομικών στις 23.1.2026 χωρίς να λάβει καμία απάντηση.
Ακολούθως κατέθεσε ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΕΡΩΤΗΣΗ για το ίδιο θέμα και μετά από τρεις αναβολές αναμένεται να συζητηθεί στην Βουλή, την Δευτέρα 22 Ιουνίου και ώρα 15:15.
Την Ερώτηση θα απαντήσει ο νέος Υφυπουργός Οικονομικών κ. Δημήτρης Μακρόπουλος και όλοι αναμένουμε να μας εξηγήσει με "απλή γλώσσα" γιατί στα διυλιστήρια δεν εφαρμόζεται το σύστημα εισροών – εκροών, ώστε να ελέγχεται όλη η αλυσίδα διακίνησης των καυσίμων.
Αναμένουμε με ενδιαφέρον τις απαντήσεις του.
* Ο Ιωάννης Ιντζές είναι Αντιστράτηγος ε.α. απόφοιτος της Σχολής Εθνικής Άμυνας και κάτοχος Μεταπτυχιακού στην «Εφαρμοσμένη Στρατηγική και τη Διεθνή Ασφάλεια». Είναι Διευθυντής του Πολιτικού Γραφείου του Προέδρου της ΝΙΚΗΣ και Επιστημονικός Συνεργάτης στην Βουλή, Υπεύθυνος του Τομέα Εθνικής Άμυνας και αναπληρωματικό μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Εξωτερικής Πολιτικής.