Η Ελλάδα, μετά την ένταξή της στα ...
μνημόνια, έχει περιέλθει σε μία κατάσταση αυτοκτονικής πολιτικής με μοναδικό σκοπό την συλλογή εσόδων για την αποπληρωμή του δημοσίου χρέους και παράλληλα την ικανοποίηση ισχυρών συμφερόντων που θα στηρίξουν την Κυβέρνηση με ποικίλους τρόπους.
Με τα μνημόνια όλη η δημόσια περιουσία, όπως λιμάνια, αεροδρόμια, δρόμοι, ενέργεια, επικοινωνίες, υποδομές, ακίνητα, μεταβιβάσθηκε στο ΤΑΙΠΕΔ. Από αυτήν την εγκληματική μεταβίβαση, που έγινε χωρίς καμία προηγούμενη αποτίμηση της αξίας των, δεν γλίτωσαν και τα δάση.
Όπως αποφάνθηκε το Δ΄ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας (απόφαση 4883/2014) "τα δάση και οι δασικές εκτάσεις που ανήκουν στο Δημόσιο, σε νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου ή σε δημόσιες επιχειρήσεις, δεν αποτελούν κοινόχρηστα πράγματα, …αλλ΄ ανήκουν στην ιδιωτική περιουσία του Δημοσίου …. και ως εκ τούτου είναι δυνατόν να μεταβιβασθούν στο ΤΑΙΠΕΔ κατά τις διατάξεις του ν.3986/2011 -Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2012-2015-".
Τα δάση λοιπόν έχουν περιέλθει στην κυριότητα του ΤΑΙΠΕΔ το οποίο αποφασίζει και για τον τρόπο με τον οποίο θα τα διαχειρισθεί-«αξιοποιήσει».
Να λοιπόν γιατί πρόσφατα χειρίστηκε ευρωπαϊκά κονδύλια για προγράμματα αναδασώσεων ύψους 194 εκατομμύριων. Ήρθε όμως Έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου 2025 για την αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων αναδάσωσης μετά από δασικές πυρκαγιές να διαπιστώσει ότι "πραγματοποιούνται πολύ λιγότερες αναδασώσεις από εκείνες που είχε προγραμματιστεί να γίνουν και η αποκατάσταση του δασικού περιβάλλοντος στις κατεστραμμένες εκτάσεις δεν παρακολουθείται και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί". Τι σημαίνει αυτό; Από μακέτες και εξαγγελίες πάμε καλά αλλά στην πράξη…κάτι χάνεται.
Το ΤΑΙΠΕΔ επίσης χειρίσθηκε τις 4 φάσεις του προγράμματος Anti nero που έφτασαν τα 600 εκατ. ευρώ. Ένα τεράστιο ποσό. Τι περιλάμβανε όμως το πρόγραμμα αυτό που έπρεπε να χειρισθεί η "Μονάδα Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας" του ΤΑΙΠΕΔ;
Το έργο αφορούσε δημιουργία αντιπυρικών ζωνών και συντήρηση υφιστάμενων αντιπυρικών ζωνών, καθαρισμούς δασών με απομάκρυνση καύσιμης ύλης και ξερών υπολειμμάτων βλάστησης, συντήρηση και βελτίωση του δασικού οδικού δικτύου, εγκατάσταση αμιγούς ή μικτής βλάστησης με πλατύφυλλα είδη που συμβάλλουν στην επιβράδυνση και τον έλεγχο της εξάπλωσης των πυρκαγιών, υλοποίηση εξειδικευμένων δασοτεχνικών εργασιών πρόληψης και προστασίας και παροχή υπηρεσιών τεχνικού συμβούλου για τον σχεδιασμό δράσεων αξιοποίησης της βιομάζας.
Απλές εργασίες που έπρεπε να γίνονται σε μόνιμη βάση σύμφωνα με ένα καλά μελετημένο προγραμματισμό.
Όλα τα παραπάνω εμπίπτουν στις αρμοδιότητες των Δασικών Υπηρεσιών οι οποίες έχουν την επιστημονική και τεχνική εμπειρία και είναι δίπλα στο δάσος για να κάνουν και τον έλεγχο υλοποίησης. Αναθέσεις εκατομμυρίων που δίνονται σε μερικούς εργολάβους οι οποίοι θα μοιράσουν την «δουλειά» σε άλλους, δεν είναι ο αποτελεσματικός τρόπος διαχείρισης πιστώσεων.
Επίσης οι εργολάβοι που αναλαμβάνουν τα έργα, δεν έχουν καμιά σχέση με το δάσος και ενεργούν ενάντια και στους κανόνες που το διέπουν, από άγνοια ή λόγω εντολών. Έτσι φτάνει το Επιμελητήριο Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας μαζί με περιβαλλοντικές οργανώσεις, συλλογικότητες και ενεργούς πολίτες να καταφεύγουν στην Επιτροπή Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και στο Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, για να καταγγείλουν συστηματικές παραβιάσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, οικολογική βλάβη και καταστροφή, παράκαμψη της περιβαλλοντικής αδειοδότησης καθώς και ζητήματα διαφάνειας, νομιμότητας και ποινικής ευθύνης, από την εφαρμογή του προγράμματος Antinero.
Βέβαια η Κυβέρνηση στην προσπάθεια της να δικαιολογήσει την κατάσταση αυτή επικαλείται το γεγονός ότι πριν τα προγράμματα Antinero “η ετήσια χρηματοδότηση δεν ξεπερνούσε τα 20 εκατ. ευρώ που αντιστοιχούσε σε 20.000 ευρώ ανά Δασική Υπηρεσία, ενώ πολλές φορές η απορρόφηση των χρημάτων κινείτο σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα”.
Δηλαδή από το ένα άκρο πήγαμε στο άλλο. Και γιατί οι πιστώσεις αυτές δεν δοθήκαν στις δασικές υπηρεσίες οι οποίες θα μπορούσαν να στελεχωθούν επαρκώς, να εξοπλισθούν με μέσα και υλικά και θα μπορούσαν μόνες τους να εκτελέσουν το σύνολο των έργων που περιλαμβάνει η φάση της πρόληψης ή αποκατάστασης σε ένα δάσος.
Απλά πράγματα διαχείρισης, αλλά η πολιτική των μνημονίων και το "κράτος εν κράτει" που λέγεται ΥΠΕΡΤΑΜΕΙΟ απαιτεί τη συγκεντρωτική διαχείριση των κονδυλίων.
Tο ίδιο συμβαίνει και με τα πτητικά μέσα κατάσβεσης. Πέρασαν 5 χρόνια διακυβέρνησης ΝΔ για να αποφασίσει η Κυβέρνηση τον Μαρ 2024 να παραγγείλει 5 νέα πυροσβεστικά Α/Φ τύπου Canadair CL515 με εκτιμώμενο χρόνο παράδοσης από τον Ιουν 2029 έως τον Μάρτιο 2031 και κόστος περί τα 295 εκατομμύρια ευρώ.
Μεγάλη καθυστέρηση όταν η Ελλάδα καίγεται. Σε όλο αυτό το διάστημα θα νοικιάζονται πτητικά μέσα με πολλαπλάσιο κόστος. Μόνο για την περίοδο 2019-2025 δαπανήθηκαν περί τα 580 εκατομμύρια, όσο κοστίζουν δηλαδή 10 Α/Φ Canadair. Αυτός είναι ο ορισμός της συνετής οικονομικής διαχείρισης.
Στις 13 Νοε 2025 ο Πρωθυπουργός σε μία πανηγυρική εκδήλωση παρουσίασε τα τρία νεοαποκτηθέντα Α/Φ diamond, με κόστος 23 εκατομμύρια ευρώ, τα οποία θα λειτουργούν ως εναέρια κέντρα επιχειρήσεων, καταγραφής και επιτήρησης. Στην παρουσίαση τονίσθηκε η δυνατότητα αξιοποίησης και σε άλλες αποστολές, όπως έρευνα και διάσωση και για ενίσχυση της επιτήρησης των συνόρων και των αποστολών των Σωμάτων Ασφαλείας.
Ωραία λόγια. Αλλά αυτά τα Α/Φ στις φωτιές του 2026 δεν πέταξαν. Πληροφορίες κάνουν λόγο ότι παρέμειναν καθηλωμένα λόγω έλλειψης χειριστών. Ναι άλλα το επικοινωνιακό μήνυμα, για «ποιοτικό άλμα» δόθηκε από τον Πρωθυπουργό, και απλά δεν υλοποιήθηκε μέχρι σήμερα. Αυτό πως ονομάζεται; Ανικανότητα ή εξαπάτηση των Ελλήνων φορολογουμένων;
Σημείωση: Ο σχετικός διαγωνισμός για την προμήθεια των τριών Α/Φ διενεργήθηκε από το ΥΠΕΡΤΑΜΕΙΟ -το οποίο έχει πάρει πλέον τις αρμοδιότητες του ΤΑΙΠΕΔ-, το οποίο ο Πρωθυπουργός, στην παραπάνω εκδήλωση, ευχαρίστησε «πολύ θερμά» δημοσίως.
Το 1998, η Κυβέρνηση Σημίτη, αποφάσισε την απεμπλοκή της Δασικής Υπηρεσίας από την δασοπυρόσβεση. Μια απόφαση που τελικά αποδεικνύεται λάθος, κρίνοντας από το κόστος των καταστροφών που προκαλούν οι δασικές πυρκαγιές σε φυσικούς πόρους, σε υποδομές και σε ανθρώπινες ζωές. Σήμερα στα δάση απουσιάζει η ορθή διαχείριση και η λήψη των αναγκαίων μέτρων πρόληψης των πυρκαγιών.
Στην πολιτική συζήτηση πρέπει να εξετασθεί πολύ σοβαρά η σύσταση ενός Νέου και Εξειδικευμένου Φορέα Αντιμετώπισης Δασικών Πυρκαγιών. Παραδείγματα υπάρχουν όπως αυτό της Γαλλίας, με το Εθνικό Γραφείο Δασών -ONF- το οποίο διαχειρίζεται και προστατεύει τα δασικά εδάφη που ανήκουν στο κράτος και παρέχει τεχνική υποστήριξη στους ιδιοκτήτες ιδιωτικών δασών. Σε μια δασική πυρκαγιά, η Δασική Υπηρεσία είναι αυτή που συντονίζει την αντίδραση και κινητοποιεί το απαραίτητο προσωπικό και μέσα, για να περιορίσει και να σβήσει την φωτιά.
Σήμερα οι Δασικές Υπηρεσίες στην Ελλάδα παραμένουν χωρίς το αναγκαίο επιστημονικό προσωπικό, ενώ οι υποχρεώσεις των συνεχώς αυξάνονται κυρίως σε ότι αφορά την αδειοδότιση εγκατάστασης ΑΠΕ σε δασικές εκτάσεις, μετά την γνωστή ερμηνεία του Συντάγματος που θεωρεί ότι η τοποθέτηση ανεμογεννητριών εντός του δάσους εξυπηρετεί το δημόσιο συμφέρον.
Να γιατί καθυστερούν αδικαιολόγητα μια σειρά μέτρων τα οποία συνδέονται με την προστασία των δασικών μας οικοσυστημάτων, όπως είναι η ολοκλήρωση του δασολογίου, -προβλέπεται από το Σύνταγμα-άρθρο 24-, η ολοκλήρωση των Δασικών Χαρτών σε όλη την Επικράτεια, η θεσμοθέτηση ενός χωροταξικού για τις ΑΠΕ, καθώς και η εκπόνηση και εφαρμογή των Σχεδίων Βόσκησης, κλπ.
Στην περίπτωση των δασών λοιπόν βλέπουμε άλλη μια καταστρατήγηση του Συντάγματος, το οποίο ρητά καθορίζει -άρθρo 24- ότι "η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση του Κράτους και δικαίωμα του καθενός".
Σε αυτό δεν χωρούν ερμηνείες ούτε για ΥΠΕΡΤΑΜΕΙΑ, ούτε μεσάζοντες για να διαχειρίζονται τα κονδύλια που θα προστατεύσουν και θα αναδείξουν το δάσος. Το δάσος είναι δημόσιο και κοινόχρηστο αγαθό. Είναι πηγή ζωής και όχι εμπορεύσιμο είδος.
Την περασμένη εβδομάδα μόνο στην Δυτική Αττική κάηκαν πάνω από 100.000 στρέμματα γης, εκατοντάδες οικίες, ενώ είχαμε και δύο νεκρούς από την πτώση του πυροσβεστικού Ελικοπτέρου.
Ο Πρωθυπουργός σε δήλωση του για τις φωτιές αυτές, ανάφερε ότι "υπάρχουν στιγμές που η φύση και η ένταση των καιρικών φαινομένων ξεπερνούν κάθε ανθρώπινο σχεδιασμό και κάθε επιχειρησιακή δυνατότητα"
Πολύ βολική εξήγηση για να σταματήσει κάθε συζήτηση για ευθύνες και για λάθος στρατηγική.
* Ο Ιωάννης Ιντζές είναι Διευθυντής του Πολιτικού Γραφείου του Προέδρου της ΝΙΚΗΣ και Επιστημονικός Συνεργάτης στην Βουλή, Υπεύθυνος του Τομέα Εθνικής Άμυνας και αναπληρωματικό μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Εξωτερικής Πολιτικής.
Είναι Αντιστράτηγος ε.α. απόφοιτος της Σχολής Εθνικής Άμυνας και κάτοχος Μεταπτυχιακού στην "Εφαρμοσμένη Στρατηγική και τη Διεθνή Ασφάλεια".