Του Πάνου Τριγάζη *
"O Απρίλης με τον Έρωτα χορεύουν και γελούνε", κατά τον ...
Διονύσιο Σολωμό, και σίγουρα αυτό ισχύει διότι πρόκειται για τον μήνα του Λόρδου Βύρωνα, κορυφαίου των φιλελλήνων, δεδομένου ότι στις 19 Απριλίου, ημέρα θανάτου του στο Μεσολόγγι, τιμάται η μνήμη του σε όλη την Ελλάδα μέσω της επίσημα καθιερωμένης Ημέρας Φιλελληνισμού και Διεθνούς Αλληλεγγύης, την οποία διεκδίκησε και πέτυχε το 2008 ο Σύνδεσμος Μπάιρον για τον Φιλελληνισμό και τον Πολιτισμό, κίνημα ενεργών πολιτών πανελλαδικής δικτύωσης, με μέλη και στον ελληνισμό της Διασποράς.
Η σχέση του Λόρδου Βύρωνα με την Αριστερά αμφισβητείται από κάποιους απαίδευτους και ανεγκέφαλους που αγνοούν ότι το ένοπλο σπουδαστικό τμήμα της ΕΠΟΝ, γεννημένο στο Πολυτεχνείο και στη Σχολή Καλών Τεχνών, λεγόταν "Λόχος Μπάιρον", με καπετάνιο τον κατοπινό ηγέτη του ΚΚΕ Γρηγόρη Φαράκο και μέλη τούς Κώστα Φιλίνη και Γιάννη (Ιάννη) Ξενάκη, τον ζωγράφο Γιώργο Βακιρτζή και τον χαράκτη Τάσσο.
Αγνοούν επίσης ότι με την πρώτη ομιλία του στη Βουλή των Λόρδων, 27/2/1812, ο Λόρδος Βύρων υπήρξε καταπέλτης εναντίον νομοσχεδίου που πρόβλεπε τη θανατική ποινή για τους εξεγερμένους κλωστοϋφαντουργούς του Νότιγχαμ, τους περίφημους Λουδίτες, που έχαναν τις δουλειές τους από την εισαγωγή νέων αργαλειών.
Επτά θέσεις εργασίας χάνονταν έναντι μίας τότε που κάλπαζε η βιομηχανική επανάσταση στην Αγγλία. Με άλλα λόγια, από πολύ νέος ο Μπάιρον υπήρξε επαναστάτης με αιτία, οπαδός του Διαφωτισμού και των ιδεών της Γαλλικής Επανάστασης.
Ανθρωπιστής και ειρηνιστής
Μια και τιμούμε φέτος τα 200 χρόνια της Εξόδου του Μεσολογγίου, να θυμηθούμε ότι ο Λόρδος Βύρων, αυτοεξόριστος από την πατρίδα του μετά το 1816, έφτασε στο πολιορκούμενο Μεσολόγγι στις 4 Ιανουαρίου 1824.
Εκεί, πέραν των πολεμικών του δράσεων, επιδόθηκε κυρίως σε ειρηνικές, όπως η έκδοση της πρώτης ελληνικής εφημερίδας Ελληνικά Χρονικά από τον Ελβετό φιλέλληνα Ιωάννη Ιάκωβο Μάγερ, με δική του χρηματοδότηση.
Από το Μεσολόγγι έκανε διάβημα στον Τούρκο διοικητή της Πάτρας Γιουσούφ Πασά γράφοντας: «Θα παρακαλέσω την Υψηλότητά Σας να μεταχειριστεί με ανθρωπισμό κάθε Έλληνα που θα πέσει στα χέρια των μουσουλμάνων, αφού η φρίκη του πολέμου είναι αρκετή από μόνη της, χωρίς να προστεθεί η εν ψυχρώ σκληρότητα από τη μια ή την άλλη πλευρά...".
Υπογραμμίζω ότι στο ουμανιστικό του έργο ο Μπάιρον δεν έκανε διακρίσεις ανάμεσα σε Έλληνες και Τούρκους, όπως προκύπτει από επιστολή του στον Βρετανό πρόξενο της Πρέβεζας: "Όταν ήρθα στην Ελλάδα, ένας από τους κύριους στόχους μου ήταν ν’ απαλύνω κατά το δυνατόν τα δεινά ενός πολέμου τόσο ανελέητου όσο ο σημερινός.
Όταν πρόκειται για τα κελεύσματα της φιλανθρωπίας, δεν γνωρίζω διαφορά ανάμεσα σε Τούρκους και Έλληνες, αρκεί αυτοί που χρειάζονται συμπαράσταση να είναι άνθρωποι". Μέσω της επιστολής αυτής, ουσιαστικά έδωσε τον ορισμό της έννοιας των ανθρώπινων δικαιωμάτων.
Προσθέτω ότι ο "Μπάιρον της Ελλάδας και του κόσμου» γεφύρωνε με την ποίησή του τις εθνικές επαναστάσεις στην Ευρώπη με εκείνες της Λατινικής Αμερικής, γράφοντας στο ποίημά του "Η Εποχή του Ορειχάλκου": "Πάνω στις κορφές του Άθω // και τις Άνδεις κυματίζει // λάβαρο που είναι το ίδιο // και δυο κόσμους χαιρετίζει".
Άλλωστε, το επαναστατικό του βάπτισμα το είχε πάρει συμμετέχοντας στο κίνημα των Καρμπονάρων της Ιταλίας, όπου διέμεινε και έδρασε επί έξι χρόνια (1817-1823).
Ισχυρότατος και ο ιδεολογικός-πνευματικός δεσμός του Μπάιρον με τον Διονύσιο Σολωμό, αν και οι δυο τους δεν είχαν συναντηθεί. Έγραψε όμως ο εθνικός μας ποιητής για τον θάνατο του Μπάιρον μακροσκελέστατο ποίημα 155 στροφών, σε μια εκ των οποίων αναφέρει: "Συχνά εβράχνιασε η μιλιά του // τραγουδώντας λυπηρά // πως στον ήλιο αποκάτου // είναι λίγη η ελευθεριά".
Σαν να το έγραφε για τον κόσμο τού σήμερα, με τον τραμπισμό σε εξέλιξη, αλλά όχι ανίκητο, όπως έδειξαν και οι πρόσφατες εκλογές στην Ουγγαρία, νωρίτερα στη Νέα Υόρκη.
* Ο Πάνος Τριγάζης είναι υπεύθυνος του Γραφείου Ειρήνης του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.