Η συζήτηση γύρω από τη ...
διαφάνεια και την ανεξαρτησία των θεσμών ειδικά από την κυβέρνηση αναζωπυρώθηκε πρόσφατα, με αφορμή τις τοποθετήσεις του Μάριου Σαλμά.
Ο γνωστός πολιτικός προέβη σε μια ανάλυση που αγγίζει τον πυρήνα της σχέσης μεταξύ της εκτελεστικής και της δικαστικής εξουσίας, διατυπώνοντας σοβαρούς προβληματισμούς σχετικά με τους μηχανισμούς επιλογής των ανώτατων δικαστικών λειτουργών.
Σύμφωνα με την προσέγγισή του, ο τρόπος με τον οποίο η κυβέρνηση εμπλέκεται στη διαδικασία επιλογής της ηγεσίας του Αρείου Πάγου δημιουργεί ένα σύστημα εξαρτήσεων που ενδέχεται να επηρεάζει την κρίση των δικαστών.
Ο Μάριος Σαλμάς, αναλύοντας το ζήτημα, τόνισε χαρακτηριστικά: "Όταν στο υπουργικό συμβούλιο ελέγχεις για το ποιος θα πάει στον Άρειο Πάγο ανώτατος δικαστής, σημαίνει ότι και αυτοί άνθρωποι είναι και εξαρτάται η εξέλιξη τους, στους τελευταίους βαθμούς, όπως και οι στρατηγοί, από το υπουργικό συμβούλιο και…. ότι μόλις λήξει η θητεία τους μπορούν να συνεχίσουν σε θέσεις ανωτάτων θεσμών".
Η ουσία αυτής της τοποθέτησης έγκειται στο γεγονός ότι, όταν η ανέλιξη των ανώτατων δικαστών στην κορυφή της ιεραρχίας εξαρτάται από αποφάσεις που λαμβάνονται στο υπουργικό συμβούλιο, δημιουργείται ένας ορίζοντας προσδοκιών που ενδέχεται να υπονομεύει την απόλυτη ανεξαρτησία που απαιτείται για τη διανομή της δικαιοσύνης.
Το ζήτημα της "εξέλιξης" των δικαστικών λειτουργών αποτελεί το κεντρικό σημείο τριβής στην επιχειρηματολογία του κ. Σαλμά.
Η δικαστική εξουσία μπορεί να περιέλθει σε μια κατάσταση "υπαλληλικής" εξάρτησης, όπου η επαγγελματική διαδρομή ενός ανώτατου δικαστή δεν καθορίζεται αποκλειστικά από την επιστημονική του επάρκεια και την ακεραιότητά του, αλλά και από τυχόν πολιτικές επιλογές που τον οδήγησαν στις υψηλότερες βαθμίδες.
Επιπλέον, η επισήμανση ότι μετά τη λήξη της θητείας τους οι δικαστές μπορούν να συνεχίσουν την καριέρα τους σε άλλες θέσεις ανωτάτων θεσμών, ενισχύει, κατά τον κ. Σαλμά, τη θεωρία της δημιουργίας ενός κλειστού συστήματος, το οποίο ανταμείβει την εναρμόνιση με την κυβερνητική βούληση.
Αυτή η κριτική τοποθετείται σε ένα πλαίσιο ευρύτερης ανησυχίας για την ποιότητα του κράτους δικαίου και τον διαχωρισμό των εξουσιών.
Οι δηλώσεις αυτές αναμένεται να προκαλέσουν έντονες αντιδράσεις και να τροφοδοτήσουν τον διάλογο για την ανάγκη μεταρρύθμισης του συστήματος επιλογής της ηγεσίας της δικαιοσύνης, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι αποφάσεις θα λαμβάνονται με κριτήρια που προστατεύουν το κύρος και την ανεξαρτησία των δικαστικών θεσμών.