Η θερμοκρασία είναι κάτω από ...
τους πέντε βαθμούς Κελσίου και το πρώτο φως της ημέρας τυλίγει την κορυφή του Όρους Σινά, το οποίο υψώνεται έως τα 2.285 μ. πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας.
Καθώς ο ήλιος διαλύει την ομίχλη της ερήμου, ξεπροβάλλει σιγά σιγά ένας ωκεανός από κοκκινωπούς βράχους – γυμνοί, τραχείς, ανέγγιχτοι. Δεν υπάρχουν δρόμοι, δεν υπάρχουν κτίρια, δεν υπάρχει βλάστηση τριγύρω τους.
Μόνο το ιερό βουνό όπου, σύμφωνα με τις Γραφές, ο Μωυσής παρέλαβε τις Πλάκες του Νόμου. Δεκάδες τουρίστες παρακολουθούν την ανατολή του ηλίου, τυλιγμένοι σε χοντρές κουβέρτες που νοίκιασαν μετά από μια ολονύχτια ανάβαση για να φτάσουν ως εδώ.
Μερικοί ψάλλουν ύμνους σε μια μικρή εκκλησία, άλλοι κάνουν την πρωινή τους προσευχή στο γειτονικό της τζαμί.
Δύο ώρες αργότερα, μετά την κατάβαση από το βουνό, η σιωπή του δίνει τη θέση της στον θόρυβο από τις μπουλντόζες. Έχουμε φτάσει στην Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης Όρους Σινά, το ιστορικό καταφύγιο των Βεδουίνων και των προσκυνητών, το οποίο η αιγυπτιακή κυβέρνηση σχεδιάζει να μετατρέψει σε "τουριστικό και πολιτιστικό κέντρο" μέσω του "Μεγάλου Πρότζεκτ Ανάπλασής" της.
Το αναπτυξιακό έργο, που βρίσκεται πλέον σε φάση ολοκλήρωσης, περιλαμβάνει ένα ξενοδοχείο πέντε αστέρων, ιδιωτικά σαλέ, ένα αχανές κέντρο επισκεπτών, ένα αεροδρόμιο και ένα τελεφερίκ, που οδηγεί στην κορυφή του όρους.
Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένας τρίτος σημαντικός πόλος τουρισμού στην Αίγυπτο, ο οποίος θα προστεθεί σε αυτόν της κοιλάδας του Νείλου και εκείνον της ακτής που βλέπει στην Ερυθρά Θάλασσα.
Όπως συμβαίνει και με πολλά άλλα από τα μεγαλεπήβολα πρότζεκτ του προέδρου της Αιγύπτου Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, η ανάπλαση της περιοχής όπου βρίσκεται η Αγία Αικατερίνη δεν στερείται παράπλευρων απωλειών.
Από όλες τις αρνητικές συνέπειές του, τις μεγαλύτερες τις υφίσταται το μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης, που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα από τον Βυζαντινό αυτοκράτορα Ιουστινιανό. Σε αυτό σώζεται ο Χριστός Παντοκράτωρ, η παλαιότερη γνωστή απεικόνιση του Ιησού, η οποία επέζησε από τη φθορά του χρόνου αλλά και από διαδοχικά κύματα εικονοκλαστών, καθώς και ένας θάμνος που κατά παράδοση ταυτίζεται με την Καιόμενη Βάτο, μέσω της οποίας λέγεται ότι ο Θεός μίλησε στον Μωυσή.
Εδώ ανακαλύφθηκε, επίσης, ο Σιναϊτικός Κώδικας, το παλαιότερο σωζόμενο χειρόγραφο της Βίβλου, το οποίο σήμερα φυλάσσεται στο Βρετανικό Μουσείο στο Λονδίνο.
Τους τελευταίους μήνες, το μοναστήρι έχει γίνει το επίκεντρο έντονης διαμάχης. Τον Μάιο, ένα αιγυπτιακό δικαστήριο έκρινε ότι οι εκτάσεις του μπορούν να περιέλθουν υπό κρατικό έλεγχο, αφού πρώτα ζήτησε από τους μοναχούς να του προσκομίσουν έγγραφα ιδιοκτησίας τους που χρονολογούνται στον 6ο αιώνα, αίτημα αδύνατο να ικανοποιηθεί.
Σε απάντηση αυτής της κίνησης, ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος Ιερώνυμος Β΄ κατήγγειλε μια "απαλλοτρίωση" η οποία αποτελεί "υπαρξιακή απειλή", ενώ ο Αρχιεπίσκοπος πρώην Σινά, Φαράν και Ραϊθώ, Δαμιανός, τότε επικεφαλής ακόμη του μοναστηριού, εξέφρασε τη λύπη του για μια ενέργεια που αποτελεί "πολύ σκληρό πλήγμα για εμάς και εξευτελισμό".
Κάποιοι φοβήθηκαν ακόμα και για μια πιθανή απέλαση των είκοσι τεσσάρων ορθόδοξων μοναχών. Τον Οκτώβριο του 2025, μετά από μήνες κλιμακούμενης έντασης, εκδόθηκε μια κοινή, "ελληνο-αιγυπτιακή", επίσημη δήλωση που ξεκαθάριζε ότι "οποιαδήποτε αλλαγή στο μοναστήρι ή σε άλλους ιερούς τόπους απαγορεύεται".
Τον Νοέμβριο, δύο εβδομάδες μετά την εκλογή του, συναντήσαμε τον νέο Αρχιεπίσκοπο Σινά, Φαράν και Ραϊθώ, Συμεών, ο οποίος αντικατέστησε τον Δαμιανό. Φορώντας τα μαύρα ράσα του, μας καλωσόρισε σε μια αίθουσα υποδοχής στην οποία, πάνω από τα περίτεχνα ξυλόγλυπτά της, κρεμόταν ένα πορτρέτο του προέδρου Σίσι.
Μιλώντας στα ελληνικά, ο 62χρονος κληρικός προσπέρασε τις ανησυχίες περί εθνικοποίησης της γης. "Δεν μου αρέσει η λέξη “γη”", είπε. "Μπορεί κάποιος να κάνει λόγο περί γης όταν έχουμε να κάνουμε με ένα ιερό βουνό, αρχαίους ναούς ή ένα ιστορικό μοναστήρι που υψώνεται στην έρημο; Δεν νομίζω".
Επέμενε μάλιστα ότι οι συζητήσεις με τις αιγυπτιακές αρχές εξακολουθούν να "βρίσκονται σε εξέλιξη", ότι "ποτέ τους δεν μας άσκησαν πίεση για να καταλήξουμε σε συμφωνία" και ότι το τουριστικό πρότζεκτ αποτελεί "κάτι καλό", που θα βοηθήσει την περιοχή "να παραμείνει ζωντανή".
Τι να συνέβη, άραγε, "πίσω από τις κουρτίνες", το οποίο να μπορεί να εξηγήσει αυτή τη θέση του; Στον χώρο όπου βρισκόμαστε, επικρατεί σιωπή. Εκτός Αιγύπτου, ωστόσο, οι γλώσσες λύνονται. "Σύμφωνα με διάφορες πηγές, κατά τη διάρκεια της εκλογής του Αρχιεπισκόπου Συμεών από την αδελφότητα, υπήρξαν πολιτικές παρεμβάσεις", υποστηρίζει η Coptic Solidarity, μια οργάνωση με έδρα τις ΗΠΑ που υπερασπίζεται τα δικαιώματα των Κοπτών, δηλαδή των γηγενών χριστιανών της βορειοανατολικής Αφρικής που ζουν κυρίως στην Αίγυπτο.
O νέος Αρχιεπίσκοπος Σινά, Φαράν και Ραϊθώ, Συμεών, πιστεύει ότι το τουριστικό πρότζεκτ αποτελεί "κάτι καλό".
Την τελευταία δεκαετία, μια παρόμοια διαμάχη είχε ξεσπάσει και για τη γη ενός ορθόδοξου μοναστηριού στο Ουάντι ελ Νατρούν, βορειοδυτικά του Καΐρου, όταν κατά την κατασκευή ενός δρόμου οι αιγυπτιακές αρχές χάραξαν τμήμα της διαδρομής του εντός εκτάσεων που ανήκουν στο μοναστήρι.
Όσον αφορά την Αγία Αικατερίνη, η UNESCO είχε ήδη εκφράσει τη σχετική ανησυχία της το 2023, προτρέποντας τις αιγυπτιακές Αρχές να παύσουν το τουριστικό πρότζεκτ, να αξιολογήσουν τον αντίκτυπό του και να διαμορφώσουν ένα σχέδιο προστασίας της περιοχής. Η Αίγυπτος δεν συμμορφώθηκε ποτέ με αυτές τις υποδείξεις.
Μια γυναίκα προσεύχεται μπρος στο «Κρεμαστό Δέντρο», γνωστό και ως Καιόμενη Βάτος, στη Μονή Αγίας Αικατερίνης.
Η εκδίωξη των Βεδουίνων
Τα άλλα παράπλευρα θύματα του Μεγάλου Πρότζεκτ Ανάπλασης της περιοχής είναι οι Βεδουίνοι της φυλής Γκεμπελία –κάτοικοι της ευρύτερης περιοχής της Αγίας Αικατερίνης από αρχαιοτάτων χρόνων και ιστορικοί φύλακες του μοναστηριού–, οι οποίοι αξιώνουν μια διακριτή εθνοτική ταυτότητα, που δεν συνάδει με την αιγυπτιακή. Παραδοσιακά, ζούσαν ως ποιμένες στις γύρω κοιλάδες, αλλά εγκαταστάθηκαν στην περιοχή της Αγίας Αικατερίνης τη δεκαετία του 1970.
Σήμερα, οι περισσότεροι εργάζονται ως ανεξάρτητοι ξεναγοί, οργανωμένοι σε ένα συνεταιριστικό σύστημα αμοιβαίας υποστήριξης.
Φοβούμενοι αντίποινα από τις αιγυπτιακές αρχές, αρνούνται να μιλήσουν δημόσια για το πρότζεκτ. Ανώνυμα, ωστόσο, εκφράζουν τις ανησυχίες τους. "Αυτό το πρότζεκτ αλλοιώνει τον χαρακτήρα της Αγίας Αικατερίνης", λέει ένας από αυτούς.
"Είναι εντελώς αντίθετο με το πνεύμα του τόπου και με αυτά που οι άνθρωποι έρχονται να αναζητήσουν εδώ: ηρεμία, πνευματικότητα και σύνδεση με τη φύση. Εμείς οι Βεδουίνοι αντιτιθέμεθα σε αυτό, αλλά, όταν η κυβέρνηση αποφασίζει να κάνει κάτι, τι μπορείς να κάνεις εσύ;"
Το 2023, η UNESCO προέτρεψε τις αιγυπτιακές Αρχές να παύσουν το τουριστικό πρότζεκτ και να αναπτύξουν ένα σχέδιο προστασίας της περιοχής.
Όπως ακριβώς έγινε και με το μοναστήρι, το κράτος εκμεταλλεύτηκε διοικητικά κενά για να επιτύχει τους στόχους του. Όπως εξηγεί ένας Βεδουίνος: "Για να δηλωθεί το σπίτι μας στο κτηματολόγιο, οι αρχές μάς ζητούν έγγραφα που πάνε πίσω πέντε γενιές.
Μας είναι αδύνατο να ανταποκριθούμε σε αυτό το αίτημα· στην πραγματικότητα, μπορούμε να ανατρέξουμε μόνο τρεις γενιές πίσω, επειδή η περιοχή του Σινά βρισκόταν υπό την κατοχή των Ισραηλινών.
Ο στρατός, λοιπόν, μετά από αυτή την αδυναμία μας, τοποθετεί μια πινακίδα στα σπίτια μας, που αναφέρει ότι μπορούν να μας τα πάρουν ανά πάσα στιγμή. Μόλις ολοκληρωθεί το πρότζεκτ, ειλικρινά, δεν ξέρουμε τι θα απογίνουμε".
Διακόσια χιλιόμετρα μακριά, στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας, το Σαρμ Ελ Σέιχ είχε την ίδια τύχη. Κάποτε γη των Βεδουίνων, καταλήφθηκε από την Αίγυπτο μετά τις Συμφωνίες του Καμπ Ντέιβιντ και μετατράπηκε σε παραθαλάσσιο θέρετρο, απαλλαγμένο από τους παραδοσιακούς κατοίκους του, με τους υπαλλήλους που δουλεύουν πλέον εκεί να προέρχονται αποκλειστικά από την κοιλάδα του Νείλου.
Ο Μπεν Χόφλερ, Βρετανός ξεναγός ο οποίος έζησε στο Σινά επί δεκαπέντε χρόνια, μέχρι οι αιγυπτιακές αρχές να θέσουν εκτός νόμου τη συνεταιριστική του επιχείρηση Sinai Trail, εξηγεί τις τεταμένες σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Βεδουίνων: "Ιστορικά μιλώντας, η αιγυπτιακή κυβέρνηση έτρεφε από πάντα μια δυσπιστία απέναντι στις φυλές των Βεδουίνων, οι οποίες μετακινούνται συνεχώς σε αυτές τις δύσκολο να τεθούν υπό έλεγχο κοιλάδες όπου καλλιεργείται όπιο και χασίς.
Στα μάτια του Καΐρου, ο τρόπος ζωής τους αντιπροσωπεύει τον κίνδυνο παράνομων διακινήσεων σε μια περιοχή γεω-στρατηγικού ενδιαφέροντος, κοντά στο Ισραήλ και τη Γάζα. Αυτό που η κυβέρνηση δεν καταλαβαίνει, όμως, είναι πως, αν οι Βεδουίνοι δεν μπορούν να απασχοληθούν πια στον τομέα του τουρισμού, θα στραφούν ξανά στο εμπόριο παράνομων ψυχοτρόπων ουσιών".