Mέσα στον ορυμαγδό των ...
πολεμικών συγκρούσεων και των ευρύτερων γεωπολιτικών εξελίξεων, η Τουρκία δηλώνει πάντα παρούσα με εκβιασμούς και απειλές.
Εκβιασμούς προς τους νατοϊκούς εταίρους και απειλές προς την Ελλάδα. Στόχος η συνεχής παρουσία της Τουρκίας στο μεγάλο παζάρι και στη μοιρασιά.
Η Τουρκία θα νομοθετήσει τις διεκδικήσεις της σε βάρος της Ελλάδας στο Αιγαίο για να διαπραγματευτεί τη θέση της στο ευρύτερο παζάρι για την ενέργεια στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά και στη Μέση Ανατολή.
Συγχρόνως, όμως, εξυπηρετεί και την πάγια τακτική της ακύρωσης των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων στο Αιγαίο.
Πρώτος στόχος η ελληνική αλιεία
Το νομοσχέδιο που αναμένεται να κατατεθεί προς ψήφιση στο τουρκικό Κοινοβούλιο αφορά τον ορισμό της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας, όπως και του χώρου των διεθνών υδάτων. Αφορά το νομικό καθεστώς νησιών, νησίδων και βραχονησίδων που η Τουρκία αποκαλεί "γκρίζες ζώνες".
Δηλαδή, ακριβώς τον πυρήνα των τουρκικών αμφισβητήσεων στο Αιγαίο. Πρακτικά, αφορά την καθημερινότητα στο Αιγαίο (αλιεία, αξιοποίηση φυσικών πόρων, περιβάλλον, έρευνα και διάσωση, ναυσιπλοΐα, δημιουργία υποδομών, κ.ά.).
Η αμφισβήτηση σε ό,τι αφορά την καθημερινότητα έχει ξεκινήσει εδώ και χρόνια στον τομέα της αλιείας. Είναι γνωστό ότι τα τουρκικά αλιευτικά παραβιάζουν τις ελληνικές ζώνες, παρενοχλούν τα ελληνικά αλιευτικά - πολλές φορές και με τη συνδρομή του τουρκικού λιμενικού.
Αρμοδιότητα της Ε.Ε. η αλιεία
Και όμως, ειδικά σε ό,τι αφορά την αλιεία, η Αθήνα έχει ένα ισχυρό όπλο που λέγεται Διεθνές Δίκαιο σε συνάρτηση με το Ευρωπαϊκό Δίκαιο, άρα την Ε.Ε.
Στη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, την οποία υιοθέτησε η Ε.Ε. το 1998, αναφέρεται ότι ειδικά τα θέματα αλιείας, που αποτελούν και οικονομικά δικαιώματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι αποκλειστικώς αρμοδιότητα της Ε.Ε. και όχι των κρατών-μελών.
Επιπλέον, από τη Σύμβαση που έχει γίνει Κοινοτικό Δίκαιο, συνάγεται ότι η ΑΟΖ, για παράδειγμα, δεν είναι αποκλειστική αρμοδιότητα της χώρας-μέλους της Ε.Ε. (Ελλάδας ή Κύπρου) να διαπραγματεύονται την ΑΟΖ τους χωρίς τη συμμετοχή και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Διότι στην ΑΟΖ τους υπάρχουν και αλιευτικοί πόροι, όπου η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει οικονομικά συμφέροντα. Στη Σύμβαση λοιπόν του ΟΗΕ, που αποτελεί πλέον Δίκαιο της Ε.Ε., επισυνάφθηκε δήλωση σχετικά με τα θέματα των θαλασσίων ζωνών.
Αναφέρεται επί λέξει: "Τομείς στους οποίους η Κοινότητα έχει αποκλειστική αρμοδιότητα: Όσον αφορά τη διατήρηση και τη διαχείριση των θαλάσσιων αλιευτικών πόρων, η Κοινότητα δηλώνει ότι τα κράτη-μέλη τής παραχώρησαν την αρμοδιότητα.
Η Κοινότητα έχει συνεπώς εξουσία στον συγκεκριμένο τομέα να θεσπίζει τους σχετικούς κανόνες και ρυθμίσεις (που εφαρμόζουν τα κράτη-μέλη) και να αναλαμβάνει στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τις υποχρεώσεις έναντι τρίτων χωρών, ή των αρμοδίων διεθνών οργανισμών.
Η εν λόγω αρμοδιότητα ισχύει για τα ύδατα που υπάγονται στην εθνική δικαιοδοσία όσον αφορά την αλιεία και για την ανοιχτή θάλασσα.
Τα μέτρα ωστόσο που αφορούν την άσκηση δικαιοδοσίας επί των πλοίων, τη χορήγηση σημαίας, την κατοχύρωση των πλοίων και το δικαίωμα επιβολής ποινικών και διοικητικών κυρώσεων υπάγονται στην αρμοδιότητα των κρατών-μελών τηρουμένου βεβαίως του Κοινοτικού Δικαίου. Το Κοινοτικό Δίκαιο προβλέπει επίσης διοικητικές κυρώσεις".
Πώς θα εμπλακεί η Ε.Ε.
Η διατύπωση αυτή οδηγεί στο συμπέρασμα ότι τα κράτη-μέλη πρέπει και μπορούν να προσφεύγουν στην Ε.Ε. για θέματα όπως οι αλιευτικές ζώνες.
Προκύπτει, λοιπόν, το ερώτημα: Γιατί έως σήμερα -για το ξεχωριστό και ιδιαίτερο αυτό ζήτημα- δεν έχει ζητηθεί από την Αθήνα η συνδρομή της Ε.Ε. για την αντιμετώπιση και διαχείριση της τουρκικής επιθετικότητας;
Προκύπτει σαφώς και η δυνατότητα να εμπλακεί η Ε.Ε. σε όλο το εύρος των αντιπαραθέσεων με την Άγκυρα: από το περιβάλλον (θαλάσσια πάρκα) έως τον καθορισμό συνολικά της ΑΟΖ.
Σημαίνει αυτό ότι η Τουρκία, που είναι συνδεδεμένο κράτος με την Ε.Ε. και επειδή υπάρχει σε μια ευρωπαϊκή πορεία και λόγω της τελωνειακής ένωσης, είναι υποχρεωμένη να διαπραγματεύεται και με την Ε.Ε. για το Αιγαίο.
Όσο και αν αυτή η προσέγγιση στους μη γνωρίζοντες φαντάζει αποκλειστικά νομική (ή και νομικίστικη), είναι σαφές ότι στη γενικότερη διπλωματική διαπραγμάτευση τα νομικά διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο.
Διότι -σε τελευταία ανάλυση- και στη διπλωματικο-πολιτική διαβούλευση το Διεθνές Δίκαιο, οι συμβάσεις, οι συμφωνίες, κ.ά. είναι το στέρεο οικοδόμημα πάνω στο οποίο στήνεται και όποια νέα διευθέτηση.
Παζάρι και με το ΝΑΤΟ
Ο νόμος για τη "Γαλάζια Πατρίδα" που αναμένεται να εμφανιστεί εντός των ημερών στο τουρκικό Κοινοβούλιο θα δίνει το δικαίωμα στον Τούρκο Πρόεδρο να καθορίζει θαλάσσιες περιοχές με ειδικό καθεστώς.
Περιοχές, δηλαδή, και εντός του Αιγαίου ανατολικότερα του 25ου μεσημβρινού που κόβει το Αιγαίο ακριβώς στη μέση. Μόνο είτε δυτικά είτε ανατολικά του 25ου μεσημβρινού υπάρχουν ελληνικά νησιά, ελληνικές κοινότητες, Έλληνες πολίτες και ελληνικά συμφέροντα.
Ό,τι και αν γράφει ο τουρκικός νόμος πρόκειται για εσωτερικό Δίκαιο χωρίς καμία αναγνώριση και αξία. Έχει όμως σημασία διότι, όπως και με το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο, η Τουρκία θα το επικαλείται προκαλώντας de facto τριβές και εντάσεις.
Η επίσημη θέση της Αθήνας είναι ότι το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας καθορίζει με σαφήνεια τη διαδικασία και τα κριτήρια για τον καθορισμό θαλασσίων ζωνών. Δηλαδή, η Τουρκία μπορεί να ψηφίσει έναν νόμο στο εσωτερικό της, αλλά δεν μπορεί μονομερώς να αλλάξει το καθεστώς του Αιγαίου, ούτε να ακυρώσει ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.
Η κίνηση της Άγκυρας ετοιμάστηκε με μια καταιγίδα διαρροών που θέλει να καταστήσει διαπραγματεύσιμα τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας, ακόμη και την κυριαρχία δεκάδων νησιών και βραχονησίδων, και μη διαπραγματεύσιμα τα δικά της δικαιώματα, δημιουργώντας ένα παράδοξο -από πλευράς Διεθνούς Δικαίου- ειδικό καθεστώς στο Αιγαίο.
Όμως, όπως είπαμε από την αρχή, είναι και μια προσπάθεια εκβιασμού και προς το ΝΑΤΟ. Μια έμμεση απειλή ότι θα προκαλέσει ένταση, αν δεν γίνουν αποδεκτά τα δικά της αιτήματα, ειδικά σε ό,τι αφορά τη συμμετοχή της στον νέο ενεργειακό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής.
Η υπόθεση με τους Patriot στην Κάρπαθο ήταν μια ένδειξη -ένα πρώτο επεισόδιο- με το ΝΑΤΟ και τους Αμερικανούς για τη θέση της Τουρκίας στη νέα ισορροπία που θα δημιουργηθεί, ειδικά μετά το τέλος των πολέμων των ΗΠΑ και του Ισραήλ στην περιοχή.